Język kataloński

Język kataloński jest językiem romańskim używanym przez ponad jedenaście milionów ludzi w Katalonii, we Wspólnocie Walencji (z wyjątkiem niektórych rejonów w głębi lądu), na Balearach, w Andorze, w Pasie Zachodnim (w Aragonii ), w mieście Alghero (na Sardynii ), w Północnej Katalonii i w Carche, małym obszarze na terenie Murcji zamieszkałym przez imigrantów. Powierzchnia zasięgu języka to 59.905 kilometrów kwadratowych i 12.805.197 mieszkańców (w roku 2006). Podobnie jak inne języki romańskie kataloński wywodzi się z łaciny ludowej, wspólnego języka Rzymian, którzy osiedlili się w Hiszpanii w starożytności.

Kataloński posiada dwa główne standardy: regulowany przez Instytut Studiów Katalonii, oparty na pisowni ustanowionej przez gramatyka Pompeu Fabra i standard Akademii Języka w Walencji, o ograniczonym obszarze, skupionym w Walencji i opartym na normie z Castellón, czyli pisowni Pompeu Fabra dostosowanej do wymowy Zachodniej i odmian, które charakteryzują Walencję. Język kataloński ma kilkanaście dialektów (doliczono się dwudziestu jeden) podzielonych na dwie główne części: Zachodnia i Wschodnia. Dialekty te różnią się od standardowego katalońskiego na poziomie gramatyki, fonetyki i słownictwa. W ostatnich dziesięcioleciach większość dialektów katalońskich jest pod silnym wpływem hiszpańskiego lub francuskiego w Północnej Katalonii, co pozostawia swój ślad w postaci nowego słownictwa i wyrażeń.

Kolejność w zdaniu to podmiot – orzeczenie – dopełnienie, chociaż może się to zmieniać w niektórych zwrotach jak np. w zdaniach pytających. Morfologia katalońskiego jest podobna do innych języków romańskich, czyli stosunkowo niewiele fleksji, dwa rodzaje , bez przypadków (z wyjątkiem zaimków osobowych, w których wciąż są ślady łacińskiej deklinacji) i rozróżnienie pomiędzy liczbą pojedynczą i mnogą . Przymiotniki są zazwyczaj za rzeczownikiem, w ramach składni zgody. Akcent prozodyczny można oznaczać graficznie. Język jest samogłoskowym o systemie ośmiu różnych samogłosek. Kataloński posiada również szczególny czas przeszły omowny konstruowany w dość wyjątkowy sposób (czasownik „anar” + bezokolicznik).

Na tych stronach zamierzamy stopniowo dokonać przekładu najważniejszych elementów gramatyki języka katalońskiego.